Những động vật giúp giới nghiên cứu chiến đấu với nCoV

Thí nghiệm trên chuột, khỉ vàng và chồn sương có thể hé lộ cách nCoV lây nhiễm và góp phần phát triển vaccine hoặc thuốc điều trị dịch bệnh.

Chuột hACE2 được sử dụng nhiều trong các thí nghiệm tìm thuốc và vaccine. Ảnh: Bandera County Courier.

Với hơn 110.000 ca nhiễm bệnh được xác nhận trên toàn thế giới và nCoV chưa có dấu hiệu suy yếu, các nhà nghiên cứu đang dựa vào động vật để tìm hiểu về Covid-19. Họ đang thí nghiệm trên khỉ, chuột và thậm chí chồn sương để tìm đáp án cho những câu hỏi chủ chốt về dịch bệnh, đồng thời phát triển những loại thuốc và vaccine tiềm năng để thử nghiệm lâm sàng. Các nhóm nghiên cứu ở Trung Quốc báo cáo những phát hiện sơ bộ từ khỉ và chuột mang gene ACE2 nhiễm virus.

Nhóm nghiên cứu đứng đầu là nhà vi trùng học S. S. Vasan ở Phòng thí nghiệm y tế động vật Australia ở Geelong nhận thấy chồn sương rất dễ nhiễm nCoV. Họ đang nghiên cứu tiến trình lây nhiễm trước khi thử nghiệm các vaccine tiềm năng. Chồn sương là mô hình phổ biến cho bệnh cúm và nhiều bệnh hô hấp khác bởi cấu tạo phổi của chúng tương tự con người. Do đó, nhóm nghiên cứu hy vọng chúng có thể mô phỏng các tác động của Covid-19 ở người, bao gồm cơ chế lây nhiễm.

Trong khi nCoV hoành hành khắp thế giới, thị trấn bình lặng ở ven biển bang Maine của Mỹ trở thành nòng cốt trong nỗ lực chiến đấu với dịch Covid-19 của các nhà nghiên cứu. Phòng thí nghiệm Jackson, cơ sở nhân giống chuột ở thị trấn Bar Harbor, đang gấp rút sản xuất những con chuột chuyển gene có thể giúp cộng đồng nghiên cứu hiểu rõ về virus.

"Chúng tôi bị choáng ngợp bởi các đơn đặt hàng", nhà khoa học thần kinh Cathleen Lutz, trưởng phòng nhân giống chuột của viện, cho hay. Cơ sở của Lutz đã nhận đơn đặt hàng từ khoảng 50 phòng thí nghiệm cho hơn 3.000 con chuột sản sinh protein ACE2 giống như ở người, thụ thể nCoV sử dụng để xâm nhập tế bào. Chuột nhắt thường dường như có khả năng đề kháng lây nhiễm.

Tuy nhiên, không có mô hình động vật nào hoàn hảo, theo David O’Connor, nhà vi trùng học ở Đại học Wisconsin-Madison. Khỉ và chuột có thể cung cấp cho các nhà nghiên cứu thông tin khác nhau về sự lây nhiễm, làm sáng tỏ nhiều yếu tố như vai trò của hệ miễn dịch hoặc cách virus lan truyền. "Chúng tôi có nhu cầu lớn không chỉ với một mà nhiều mô hình động vật", O’Connor cho biết. "Chúng tôi có thể tìm hiểu nhiều và nhanh hết mức có thể nhờ kết hợp lượng lớn dữ liệu từ lâm sàng.

Khỉ

O’Connor và cộng sự là nhà vi trùng học Thomas Friedrich ở Đại học Wisconsin tham gia mạng lưới gồm khoảng 60 nhà khoa học chia sẻ chi tiết về nỗ lực nghiên cứu lây nhiễm ở linh trưởng và động vật khác. Bản thân họ chưa bắt đầu thử nghiệm trên khỉ, dự kiến tiến hành tại một cơ sở cách ly chuyên dụng ở Viện Dị ứng và Bệnh truyền nhiễm Mỹ tại Frederick, Maryland. Nhưng họ rất phấn khởi khi đọc những chi tiết đầu tiên về thí nghiệm trên các loài linh trưởng nhiễm Covid-19 công bố hôm 27/2 trên kho dữ liệu online DOI.

Trong nghiên cứu đó, nhà vi trùng học Chao Shan ở Viện Vi trùng học Vũ Hán thuộc Viện Hàn lâm Khoa học Trung Quốc, phát hiện khỉ vàng nhiễm nCoV ốm tương đối nhẹ. Không có con nào bị sốt, nhưng phim chụp X quang cho thấy chúng có dấu hiệu viêm phổi tương tự người nhiễm Covid-19. Các nhà nghiên cứu xác nhận điều này sau khi tiêm trợ tử một số con khỉ và mổ phổi của chúng. Họ giết hai con khỉ sau khi chúng nhiễm bệnh 3 ngày và hai con khác sau 6 ngày. Nhóm nghiên cứu theo dõi hai con khỉ còn lại trong 3 tuần. Chúng giảm cân nhưng dường như không có triệu chứng nghiêm trọng khác.

Theo O’Connor, việc những con khỉ phát triển triệu chứng tương tự người nhiễm Covid-19 dạng nhẹ là một phát hiện quan trọng. Để hiểu rõ hơn mô hình cho các ca lây nhiễm nặng ở người, giới nghiên cứu sẽ phải xem xét những động vật khác nhau và thay đổi yếu tố thí nghiệm. Nhưng do khỉ có hệ miễn dịch giống con người, chúng sẽ đóng vai trò hữu ích giúp kiểm tra cách cơ thể người đối phó với virus. Theo Friedrich, có một số bằng chứng cho thấy phản ứng miễn dịch ở người có thể khiến một số bệnh trầm trọng hơn như cúm mùa và hội chứng suy hô hấp cấp tính nặng (SARS). Những con khỉ sẽ giúp các nhà nghiên cứu xác định trường hợp này có ứng với Covid-19 hay không.

Một câu hỏi cấp bách khác mà giới nghiên cứu đang tìm cách giải đáp thông qua khỉ là liệu virus có ẩn trong cơ quan nội tạng nào đó ở cá nhân đã khỏi bệnh hay không. Sự tồn tại của những ổ virus như vậy có thể lý giải tại sao một số người bị tái nhiễm nCoV sau khi xuất viện.

Chuột

Nhiều nhà nghiên cứu cố gắng tìm hiểu về Covid-19 chọn chuột để thử nghiệm thuốc và vaccine cũng như khám phá tính chất lây nhiễm. Những con chuột mà Phòng thí nghiệm Jackson nhân giống là chuột có thụ thể ACE2 giống người (hACE2). Chúng được nuôi trong công cuộc ứng phó với dịch SARS năm 2002 - 2003 do virus có họ với nCoV gây ra.

Phòng thí nghiệm Jackson không nuôi đàn chuột hACE2 trước khi dịch Covid-19 bùng phát. Nhưng hiện nay cơ sở này đang nhân giống chúng, bắt đầu từ các ống tinh trùng chuột. Những con chuột non chào đời tuần trước và phòng thí nghiệm Jackson lên kế hoạch cung cấp cho các nhà nghiên cứu vào tháng 5. Theo Lutz, vấn đề sinh học làm chậm tốc độ giao chuột cho các đơn đặt hàng là thời gian mang thai.

Một trong số những chuyên gia đang chờ cung cấp chuột hACE2 là Michael Diamond, nhà miễn dịch học virus ở Đại học Washington tại St. Louis, Missouri. Ông và cộng sự hy vọng có thể sử dụng chuột để thử nghiệm vaccine và phương pháp điều trị dựa trên kháng thể. Họ cũng dự định dùng công nghệ chỉnh sửa gene CRISPR để nhận dạng gene khiến chuột dễ mắc hoặc đề kháng tốt hơn trước virus.

Qin Chuan, nhà vi trùng học ở Đại học Y Bắc Kinh, Trung Quốc, và cộng sự đã thử cho chuột hACE2 nhiễm nCoV. Họ công bố kết quả ban đầu trên kho dữ liệu sinh học bioRxiv hồi tháng 2. Tương tự khỉ vàng, những con chuột chỉ ốm nhẹ, bị giảm cân và có dấu hiệu viêm phổi. Nhóm nghiên cứu cũng xác định các phản ứng miễn dịch ở chuột nhiễm virus có thể giúp phát triển vaccine. Họ đã tìm ra một số loại thuốc có thể làm chậm sự nhân lên của virus và hạn chế tình trạng giảm cân ở chuột.

An Khang (Theo Nature)

Let's block ads! (Why?)

Click help me: new action movies 2016 - new horror movies 2016 - new sci fi movies 2016 - new comedy movies 2016 - new martial arts movies - new drama movies - new adventure movies - new romance movies 2016